Informatie over Jan, Jans en de kinderen

Jan Kruis

Jan Kruis met zijn vader

Wat deed Jan Kruis voor Jan, Jans en de kinderen?

Geboorte t/m basisschool

Jan Kruis is geboren op 8 juni 1933 in Rotterdam. Hij heeft een oudere broer (Ger) en een jongere zus (Anneke). Op de kleuterschool begon Jan met tekenen. Later, toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, werd er nog weinig les gegeven en Jan begon steeds meer te tekenen.

Eerste tekenleraar

Zijn eerste leraar was de striptekenaar Wim Meuldijk, en Jan vond het zo leuk dat hij later ook striptekenaar wilde worden.Na de basisschool was het voor Jan erg moeilijk: hij is twee keer van school gewisseld en zijn cijfers waren niet zo hoog.

Eerste strip in de krant!

In de Havenloods werd de eerste echte strip van Jan gepubliceerd: Prins Freddie. Vervolgens studeerde hij aan de kunstacademie en hij koos de richting reclame. Later ging hij naar een klas voor gevorderden waar hij meer van het echte kunst tekenen leerde.

Jans gezin

Op 29 januari 1958 trouwde hij met Els Kruis- van Zanden. Hun eerste kind, Leontine is geboren op 28 oktober 1959 en Andrea op 22 oktober 1962.

Reclametekeningen en strips

Hierna werd Jan gevraagd voor reclamewerk voor onder andere Shell. Ook heeft hij een aantal strips getekend voor het jeugdblad van Shell waaronder een cowboystrip (Tommy), een strip over een student (Student Tijloos) en een strip over een middeleeuwse zanger (Baldino). Verder werkte Jan als illustrator (iemand die de tekeningen in een boek of tijdschrift maakt).

De strip die Jan hierna tekende kan de voorloper van Jan, Jans en de kinderen genoemd worden. De personen uit deze strip lijken op de personen uit Jan, Jans en de kinderen en de manier van het tekenen is ook ongeveer hetzelfde. Na deze strip heeft Jan twee stripverhalen van Sjors en Sjimmie gemaakt, maar dat was niet wat hij de rest van zijn leven wilde doen.

Het begin van Jan, Jans en de kinderen

Jan Kruis tekent

In 1970 tekende Jan Kruis de eerste aflevering van Jan, Jans en de kinderen voor de Libelle. Vol goede moed begon hij met de familie van Jan en Jans, maar al bij de derde strip waren zijn ideeën op. Een ander probleem was dat Jan vaak moeite had om elke week een nieuwe strip af te hebben. Hieruit zijn de strips ontstaan waarin de Rode Kater aan het woord is. Tot Jans verbazing werden deze strips erg gewaardeerd, en daarom is hij doorgegaan met Rode Kater strips. Jan zag inmiddels iedere strip als een poging om het leven van de familie Tromp weer met zeven dagen te verlengen.

In het begin maakte Jan de strip helemaal zelf, maar later hielp zijn vrouw Els hem. Jan tekende nog steeds alles en hij verzon de teksten, maar Els kleurde alles in. Jan was ongeveer drie tot vier dagen per week bezig met de strip. In de overgebleven tijd illustreerde hij boeken.

Studio Jan Kruis

In 1999 ging Jan Kruis met pensioen en hij heeft het werk overgedragen aan een groep tekenaars onder de naam Studio Jan Kruis. Later heeft Jan zelf nog twee stripboeken voor de Leprastichting geschreven waarin Jan, Jans en de kinderen naar Mozambique en Suriname gaan.

De strips van Studio Jan Kruis hebben duidelijkere lijnen, maar zijn verder bijna hetzelfde als de strips die door Jan zelf getekend zijn. Veel mensen vinden toch de strips van Jan zelf leuker en grappiger. Dat blijkt ook uit een stemming op de website, waar 85% van de mensen de strips van Jan zelf leuker vond. Toch is de strip nog steeds een groot succes: er komen nog steeds nieuwe albums en die worden ook goed verkocht.


Interview met Jan Kruis

Vrij naar: Gollin, R.: 'Ik zie mezelf toch vooral als een plaatjesmaker': de Volkskrant, 7 februari 2008.
Om beter aan te sluiten bij het lezerspubliek is de tekst van het artikel aangepast.

In het Singer Museum in Laren hangen vooral schilderijen van beroemde schilders zoals Karel Appel. Nu hangen er ook werken van tekenaar Jan Kruis (74), bekend van Jan, Jans en de kinderen.

Jan Kruis (de Volkskrant, Bart de Mühl)Wat vindt u ervan om een plaats te hebben tussen al die beroemde schilders?
"Ik zie het niet als een eer, maar de waardering die ik krijg vind ik wel leuk. Het Van Gogh Museum toonde vorig jaar mijn illustraties uit Multatuli's Woutertje Pieterse, dat vond ik geweldig.

Toch vind ik het niet heel belangrijk dat mijn werk in een museum hangt. Ik vind het vooral leuk als het publiek mijn tekeningen en strips waardeert, en dat is gelukkig zo. In de jaren zeventig was er wel kritiek op Jan, Jans en de kinderen. Sommige mensen wilden bijvoorbeeld dat er seks in de strip zou komen. Ik vond het leuker om over kleine gebeurtenissen van alledag te tekenen. Inmiddels wordt de strip meer geaccepteerd zoals hij is. Er is nu een hele generatie met deze strip opgegroeid, en die heeft er fijne herinneringen aan."

Zijn striptekenaars mislukte schilders?
"Zeker niet. Ik teken strips, maar ik maak ook illustraties in boeken, ik schilder portretten. De passie is daarover verdeeld. Er zijn niet zoveel verschillen tussen het werk van een schilder en het werk van een striptekenaar. In beide gevallen moeten dezelfde afwegingen gemaakt worden. Welke vorm kies je? Welke kleur? Ik ben nu bezig met het tweede deel van Woutertje Pieterse, dan verdiep je je in de 19de eeuw. Hoe was het gezicht op de Amstel, hoe zagen de schepen er toen uit? Ik zie mezelf toch in de eerste plaats als een plaatjesmaker."

Beschouwt u de strip als kunst?
"Die vraag houdt me niet bezig. Ik teken gewoon, en ik zie mijn werk zeker niet als iets heel bijzonders. Toen iemand Simon Carmiggelt vroeg wat hem dreef, zei hij: 'om half vijf staat hier een jongen voor de deur om het stukje voor de krant op te halen.' Voor mij was dat vrijdag. Ik heb het altijd als iets alledaags ervaren. Het moest op tijd af."

Biedt de kunst u inspiratie?
"Zeker. [Jan Kruis noemt een aantal stromingen] Maar ik heb er niets van opgenomen in mijn eigen tekeningen. Ik vind het juist leuk om zelf wat te proberen. Voor Jan, Jans en de kinderen kon dat natuurlijk niet. Met het tekenen voor het boek Woutertje Pieterse had ik gelukkig meer vrijheid"

Tekening van Jan Kruis: figuren uit Jan, Jans en de kinderen gekleed als regenten

Is uw strip te vergelijken met toneel?
"Een vriend zei: 'jij maakt grafische poppenkast. Je regisseert figuren. Wanneer zijn ze boos? Verdrietig? Uitbundig?' Het zijn allemaal dingen die ook bij toneel horen.

Vergeet het schrijven niet. Tekst en plaatjes zijn bij mij even belangrijk. Het moeilijke is dat er niet veel tekst in een tekstballonnetje past. Ook moet je spreektaal zijn gebruiken.

Als ik begin, dan zet ik eerst het gesprek op een leeg vel, daarna komen de tekeningen. Dat ben ik inmiddels helemaal gewend. Zelfs als ik portretten schilder zou ik er het liefst een tekstje bij zetten."

Vanaf 1999 maakt Studio Jan Kruis Jan, Jans en de kinderen. Volgt u het nog?
"Jawel. Ik ben er niet meer bij betrokken. Je ziet dat ze enorm hun best doen. Het is moeilijk hoor, die personages voort te laten leven. Ik vind het een eer dat ze blijven voortbestaan. Maar ik mis wel mijn eigen geintjes."


Jan Kruis illustreert Woutertje Pieterse

Baks, E.: Heruitgave Woutertje Pieterse: Algemeen Dagblad, 30 mei 2007.

Multatuli’s Woutertje Pieterse is nu ook een beetje een Jan Kruis’ Woutertje Pieterse geworden. De geestelijk vader van Jan, Jans en de kinderen heeft het bekende 19de eeuwse verhaal van Eduard Douwes Dekker alias Multatuli geïllustreerd en er een grote luxe uitgave van gemaakt. Twintig jaar geleden kwam Kruis (1933) al op het idee toen hij op een vliegveld een pocketeditie van Woutertje Pieterse had gekocht. Maar pas toen hij definitief een punt had gezet achter het tekenen van zijn succesvolle Libelle-strip Jan, Jans en de kinderen stortte hij zich op de roman van Multatuli.

,,Ik vond het meteen zo’n ontzettend leuk boek. Een verhaal over een niet begrepen jongetje. Met leuke bijfiguren. Echt een verhaal dat je grijpt, waardoor je het blijft lezen. Ik ben de tel inmiddels kwijt,’’ zegt Jan Kruis.

Kruis had al snel voor ogen hoe hij de hoofdfiguur wilde tekenen. ,,Woutertje is een gevoelig, dichterlijk jongetje dat wordt gemangeld door zijn omgeving. Die heeft absoluut geen begrip voor het kereltje.’’

Woutertje kreeg een beige pakje aan met dito muts. Een vriendelijk, beetje verdrietig gezicht, omringd door blonde lokken. Speciale liefde voelt Jan Kruis ook voor meester Pennewip en juffrouw Laps. Van een oude kwezel veranderde hij haar zelfs in een jonge vrouw.

Kruis tekende en schilderde het kleinburgerlijk milieu in Amsterdam uit begin 19de eeuw. Hij baseerde zich op de eerste editie uit 1890, uitgegeven door Multatuli’s weduwe, en de oorspronkelijke Ideeën-bundels van de schrijver, waarin Woutertje Pieterse voor het eerst opdook.

Ter voorbereiding op zijn boek bracht de illustrator zelfs een nachtje door in het Multatuli Museum, gevestigd in het huis waar de schrijver in 1820 werd geboren. ,,Niets geks hoor, gewoon in het bed van de conservator.’’

De oude spelling is in de nieuwe bewerking gebleven, omdat Kruis deze zeer bepalend vindt voor de sfeer van het verhaal. ,,De jongetjes Halleman, Wouter, Pennewip en Stoffel roepen om tekeningen. Daar lag de uitdaging,’’ zo verklaart hij.

Wat hij vooral wilde, was het verhaal toegankelijk maken. ,,De humor erin accentueren.’’ Hij maakte de illustraties in verschillende technieken en stijlen. Acryl en waterverf worden afgewisseld met striptekeningen, waarin ook hier de typische Jan Kruis-neuzen opduiken. Een grafische multimediashow noemt hij het.

De originele tekeningen en schilderijen die Kruis maakte voor deze bijzondere uitgave zijn nu te zien in het Rietveldgebouw van het Van Gogh Museum.

De tentoonstelling omvat tevens de allereerste editie van het originele boek.

Woutertje Pieterse, De Bezige Bij, € 29,90.

Links

Jan Kruis (Wikipedia)

Jan Kruis (Lambiek.net)

Familiestrips (Lambiek.net)

.